ਸੁਮਾਰਿਝਾਰਿਤੀਰਿਯੰ॥
ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ (ਪਰਪੱਖ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ) ਝਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
The warriors filled with ire and moving forward shoot a volley of arrows.
सु मारि झारि तीरियं ॥
ਸਬਦਸੰਖਬਜਿਯੰ॥
ਸੰਖ ਦੇ ਵਜਣ ਦੀ ਧੁਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ
सबद संख बजियं ॥
ਸੁਬੀਰਧੀਰਸਜਿਯੰ੧੮॥॥
ਅਤੇ ਸੂਰਮੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸੁਸਜਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ॥੧੮॥
The conch is blown and in such a terrible time, the warriors get adorned with patience. 18.
सु बीर धीर सजियं ॥१८॥
ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ:
RASAAVAL STANZA
रसावल छंद ॥
ਤੁਰੀਸੰਖਬਾਜੇ॥
ਬਿਗਲ ਅਤੇ ਸੰਖ ਵਜ ਰਹੇ ਹਨ।
तुरी संख बाजे ॥
ਮਹਾਬੀਰਸਾਜੇ॥
ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਸਜ ਰਹੇ ਹਨ।
The trumpet and conch resound and the great warriors look impressive.
महाबीर साजे ॥
ਨਚੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ
नचे तुंद ताजी ॥
ਮਚੇਸੂਰਗਾਜੀ੧੯॥॥
ਅਤੇ ਧਰਮ-ਵੀਰ ਸੂਰਮੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ ॥੧੯॥
The swift-running horses dance and the brave warriors are excited.19.
मचे सूर गाजी ॥१९॥
ਝਿਮੀਤੇਜਤੇਗੰ॥
ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ,
झिमी तेज तेगं ॥
ਮਨੋਬਿਜਬੇਗੰ॥
ਮਾਨੋ ਬਿਜਲੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
The glistening sharp swords flash like lightning.
मनो बिज बेगं ॥
ਉਠੈਨਦਨਾਦੰ॥
ਧੌਂਸਿਆਂ (ਨਦ) ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
उठै नद नादं ॥
ਧੁਨਨ੍ਰਿਬਿਖਾਦੰ੨੦॥॥
ਇਹ ਧੁਨ ਨਿਰੰਤਰ (ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ) ॥੨੦॥
The sound of drums arises and is heard continuously. 20.
धुन न्रिबिखादं ॥२०॥
ਤੁਟੇਖਗਖੋਲੰ॥
(ਕਿਤੇ) ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਖੋਲ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਹਨ,
तुटे खग खोलं ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਬੋਲੰ॥
(ਕਿਤੇ ਸੂਰਮੇ) ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ।
Somewhere the double-edged swords and helmets lie broken, somewhere the warriors shout “kill, kill”.
मुखं मार बोलं ॥
ਧਕਾਧੀਕਧਕੰ॥
ਕਿਤੇ ਧਕਮਧੱਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,
धका धीक धकं ॥
ਗਿਰੇਹਕਬਕੰ੨੧॥॥
ਕਿਤੇ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਹੋਏ (ਸੂਰਮੇ) ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੨੧॥
Somewhere the warriors are forcefully knocked about and somewhere, being puzzled, they have fallen down. 21.
गिरे हक बकं ॥२१॥
ਦਲੰਦੀਹਗਾਹੰ॥
(ਕਿਤੇ) ਵੱਡਿਆਂ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲਤਾੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,
दलं दीह गाहं ॥
ਅਧੋਅੰਗਲਾਹੰ॥
(ਕਿਤੇ) ਅੱਧੇ ਅੰਗ ਵਢੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ,
The great army is being trampled and limbs are being chopped into halves.
अधो अंग लाहं ॥
ਪ੍ਰਯੋਘੰਪ੍ਰਹਾਰੰ॥
(ਕਿਤੇ ਵੀਰ) ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਮਾਰਦੇ ਹਨ
प्रयोघं प्रहारं ॥
ਬਕੈਮਾਰਮਾਰੰ੨੨॥॥
ਅਤੇ (ਕਿਤੇ) 'ਮਾਰੋ' 'ਮਾਰੋ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ॥੨੨॥
The long steel maces are struck and the shouts of “kill, kill” are raised.22.
बकै मार मारं ॥२२॥
ਨਦੀਰਕਤਪੂਰੰ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਨਦੀ ਭਰ ਗਈ ਹੈ,
नदी रकत पूरं ॥
ਫਿਰੀਗੈਣਿਹੂਰੰ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੂਰਾਂ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਹਨ।
The stream of blood is full and the houris walk over the sky.
फिरी गैणि हूरं ॥
ਗਜੇਗੈਣਿਕਾਲੀ॥
ਕਾਲੀ ਦੇਵੀ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗਜ ਰਹੀ ਹੈ
गजे गैणि काली ॥
ਹਸੀਖਪਰਾਲੀ੨੩॥॥
ਅਤੇ ਖੱਪਰ ਭਰ ਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ (ਕਲਜੋਗਣਾਂ) ਹਸਦੀਆਂ ਹਨ ॥੨੩॥
The goddess Kali is thundering in the sky and the vamps are laughing.23.
हसी खपराली ॥२३॥
ਮਹਾਸੂਰਸੋਹੰ॥
ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਸੋਭਦੇ ਹਨ,
महा सूर सोहं ॥
ਮੰਡੇਲੋਹਕ੍ਰੋਹੰ॥
ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
The great warriors equipped with steel and filled with ire look impressive.
मंडे लोह क्रोहं ॥
ਮਹਾਗਰਬਗਜਿਯੰ॥
ਵੱਡੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਜਦੇ ਹਨ
महा गरब गजियं ॥
ਧੁਣੰਮੇਘਲਜਿਯੰ੨੪॥॥
(ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ) ਆਵਾਜ਼ (ਸੁਣ ਕੇ) ਬਦਲ ਵੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ॥੨੪॥
They roar with great pride and hearing them, the clouds feel shy.24.
धुणं मेघ लजियं ॥२४॥
ਛਕੇਲੋਹਛਕੰ॥
(ਸੂਰਮੇ) ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਾਜ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਸੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ
छके लोह छकं ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਬਕੰ॥
ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ 'ਮਾਰੋ' 'ਮਾਰੋ' ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
The warriors are adorned with steel-weapons and shout “kill, kill”.
मुखं मार बकं ॥
ਮੁਖੰਮੁਛਬੰਕੰ॥
(ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ) ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਕੁੰਡਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਹਨ
मुखं मुछ बंकं ॥
ਭਿਰੇਛਾਡਸੰਕੰ੨੫॥॥
ਅਤੇ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ॥੨੫॥
They have slanting whiskers on their faces and fight without caring for their life. 25.
भिरे छाड संकं ॥२५॥
ਹਕੰਹਾਕਬਾਜੀ॥
(ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ) ਘੋੜਿਆਂ (ਬਾਜੀ) ਨੂੰ ਹਕ ਕੇ
हकं हाक बाजी ॥
ਘਿਰੀਸੈਣਸਾਜੀ॥
ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ,
There are shouts and the army hath laid the siege.
घिरी सैण साजी ॥
ਚਿਰੇਚਾਰਢੂਕੇ॥
ਚਿੜ੍ਹੇ ਹੋਏ (ਸੂਰਮੇ) ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਢੁਕ ਰਹੇ ਹਨ
चिरे चार ढूके ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਕੂਕੇ੨੬॥॥
ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ॥੨੬॥
In great anger the warriors rush from all sides shouting “kill, kill”.26.
मुखं मार कूके ॥२६॥
ਰੁਕੇਸੂਰਸੰਗੰ॥
ਸਾਂਗਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਮੇ ਅਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ,
रुके सूर संगं ॥
ਮਨੋਸਿੰਧੁਗੰਗੰ॥
ਮਾਨੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੋਵੇ।
The warriors are meeting with their lances like the Ganges with the sea.
मनो सिंधु गंगं ॥
ਢਹੇਢਾਲਢਕੰ॥
(ਕਈ) ਢਾਲਾਂ ਦੇ ਓਹਲੇ ਲੁਕ ਗਏ ਹਨ
ढहे ढाल ढकं ॥
ਕ੍ਰਿਪਾਣਕੜਕੰ੨੭॥॥
ਅਤੇ (ਢਾਲ ਉਤੇ ਵਜਣ ਕਾਰਨ) ਕ੍ਰਿਪਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੜਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ॥੨੭॥
Many of them under cover of their shields even break the striking swards with cracking sound.27.
क्रिपाण कड़कं ॥२७॥
ਹਕੰਹਾਕਬਾਜੀ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਜਾਂ ਹੱਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,
हकं हाक बाजी ॥
ਨਚੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਉਹ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਚਦੇ ਹਨ।
There are shouts after shouts and the swift-running horses dance.
नचे तुंद ताजी ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਪਾਗੇ॥
(ਸੂਰਮੇ) ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ
रसं रुद्र पागे ॥
ਭਿਰੇਰੋਸਜਾਗੇ੨੮॥॥
ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ ॥੨੮॥
The warriors are highly ferocious and are fighting with the awakening of anger.28.
भिरे रोस जागे ॥२८॥
ਗਿਰੇਸੁਧਸੇਲੰ॥
ਤਿਖੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ (ਸੂਰਮੇ) ਡਿਗੇ ਪਏ ਹਨ
गिरे सुध सेलं ॥
ਭਈਰੇਲਪੇਲੰ॥
ਅਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ) ਧਕਮਧੱਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
The sharp lances have fallen down and there is great knocking.
भई रेल पेलं ॥
ਪਲੰਹਾਰਨਚੇ॥
ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ
पलंहार नचे ॥
ਰਣੰਬੀਰਮਚੇ੨੯॥॥
ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸੂਰਮੇ ਚਾਉ ਨਾਲ ਜੁਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ॥੨੯॥
The eaters of flesh are dancing and the warriors are engaged in hot war.29.
रणं बीर मचे ॥२९॥