ਹਸੇਮਾਸਹਾਰੀ॥
ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹਸ ਰਹੇ ਹਨ
हसे मासहारी ॥
ਨਚੇਭੂਤਭਾਰੀ॥
ਅਤੇ ਵਡੇ ਭੂਤ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ।
The flesh-eating creatures are laughing and the gangs of ghosts are dancing.
नचे भूत भारी ॥
ਮਹਾਢੀਠਢੂਕੇ॥
ਬਹੁਤੇ ਨਿਡਰ (ਯੋਧੇ ਭਿੜਨ ਲਈ) ਉਲ੍ਹਰੇ ਹੋਏ ਹਨ
महा ढीठ ढूके ॥
ਮੁਖੰਮਾਰਕੂਕੇ੩੦॥॥
ਅਤੇ ਮੁਖ ਵਿਚੋਂ ਮਾਰੋ-ਮਾਰੋ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੦॥
The persistent warriors are moving forward and shouting “kill, kill”.30.
मुखं मार कूके ॥३०॥
ਗਜੈਗੈਣਦੇਵੀ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਗਜ ਰਹੀ ਹੈ
गजै गैण देवी ॥
ਮਹਾਅੰਸਭੇਵੀ॥
ਜੋ ਮਹਾਕਾਲ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ (ਅਰਥਾਤ ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ)।
That goddess hath roared in the sky, who hath been brought into being by Supreme KAL.
महा अंस भेवी ॥
ਭਲੇਪੂਤਨਾਚੰ॥
ਭੂਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ
भले पूत नाचं ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਚੰ੩੧॥॥
ਅਤੇ ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹਨ ॥੩੧॥
The ghosts are dancing excitedly and are saturated with great anger.31.
रसं रुद्र राचं ॥३१॥
ਭਿਰੈਬੈਰਰੁਝੈ॥
(ਵੀਰ ਸੈਨਿਕ) ਵੈਰ ਨਾਲ ਭਰੇ-ਪੀਤੇ ਭਿੜ ਰਹੇ
भिरै बैर रुझै ॥
ਮਹਾਜੋਧਜੁਝੈ॥
ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ।
The warriors are fighting with each other because of enmity and the great heroes are falling as martyras.
महा जोध जुझै ॥
ਝੰਡਾਗਡਗਾਢੇ॥
ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਝੰਡੇ ਗਡ ਰਹੇ ਹਨ
झंडा गड गाढे ॥
ਬਜੇਬੈਰਬਾਢੇ੩੨॥॥
ਅਤੇ ਵੈਰ ਵਧਾ ਕੇ ਲਲਕਾਰੇ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੨॥
Fixing their strong banner and with increased enemity they are shouting.32.
बजे बैर बाढे ॥३२॥
ਗਜੰਗਾਹਬਾਧੇ॥
ਸਿਰ ਉਤੇ ਭੂਖਣ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ
गजं गाह बाधे ॥
ਧਨੁਰਬਾਨਸਾਧੇ॥
ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਸਾਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
They have adorned their head with the ornament and have stretched their bows in their hands.
धनुर बान साधे ॥
ਬਹੇਆਪਮਧੰ॥
ਆਪਸ ਵਿਚ (ਤੀਰ) ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ
बहे आप मधं ॥
ਗਿਰੇਅਧਅਧੰ੩੩॥॥
ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ॥੩੩॥
They shoot their arrows confronting the opponents, some of them fall down, having been chopped into halves.33.
गिरे अध अधं ॥३३॥
ਗਜੰਬਾਜਜੁਝੈ॥
ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਵੀ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ
गजं बाज जुझै ॥
ਬਲੀਬੈਰਰੁਝੈ॥
ਅਤੇ ਸੂਰਵੀਰ ਵੀ ਵੈਰ ਵਿਚ ਰੁਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
The elephants and horses are lying dead and the warriors engaged in enmity
बली बैर रुझै ॥
ਨ੍ਰਿਭੈਸਸਤ੍ਰਬਾਹੈ॥
ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ
न्रिभै ससत्र बाहै ॥
ਉਭੈਜੀਤਚਾਹੈ੩੪॥॥
ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ (ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਆਪਣੀ ਹੀ) ਜਿਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ॥੩੪॥
Fearlessly strike their weapons; both sides wish for their victory.34.
उभै जीत चाहै ॥३४॥
ਗਜੇਆਨਿਗਾਜੀ॥
ਅਣਖ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਗਜ ਰਹੇ ਹਨ।
गजे आनि गाजी ॥
ਨਚੇਤੁੰਦਤਾਜੀ॥
ਤਿਖੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਨਚ ਰਹੇ ਹਨ।
The warriors are roaring and the swiftly-running horses dance.
नचे तुंद ताजी ॥
ਹਕੰਹਾਕਬਜੀ॥
ਲਲਕਾਰੇ ਤੇ ਲਲਕਾਰਾ ਵਜ ਰਿਹਾ ਹੈ
हकं हाक बजी ॥
ਫਿਰੈਸੈਨਭਜੀ੩੫॥॥
ਅਤੇ ਸੈਨਾ (ਇਧਰ ਉਧਰ) ਭਜੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ ॥੩੫॥
There are shouts and in this way the army is running about. 35.
फिरै सैन भजी ॥३५॥
ਮਦੰਮਤਮਾਤੇ॥
(ਸੂਰਮੇ) ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮਸਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
मदं मत माते ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਤੇ॥
ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਗਨ ਹਨ।
The warriors are intoxicated with wine and are absorbed in great rage.
रसं रुद्र राते ॥
ਗਜੰਜੂਹਸਾਜੇ॥
ਹਾਥੀ ਦੇ ਝੁੰਡ ਸਜੇ ਹਨ
गजं जूह साजे ॥
ਭਿਰੇਰੋਸਬਾਜੇ੩੬॥॥
ਅਤੇ ਰੋਸ ਵਧਾ ਕੇ ਭਿੜ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੬॥
The group of elephants are adorned and the warriors are fighting with increased anger. 36.
भिरे रोस बाजे ॥३६॥
ਝਮੀਤੇਜਤੇਗੰ॥
ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
झमी तेज तेगं ॥
ਘਣੰਬਿਜਬੇਗੰ॥
ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਾਲ ਹੋਵੇ।
The sharp swords glisten like the flash of lightning in the clouds.
घणं बिज बेगं ॥
ਬਹੈਬਾਰਬੈਰੀ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਉਂ ਨਸੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ
बहै बार बैरी ॥
ਜਲੰਜਿਉਗੰਗੈਰੀ੩੭॥॥
ਜਿਉਂ ਜਲ ਉਤੇ ਗੰਗੈਰੀ (ਜਲ ਜੁਲਾਹਾ) ਭਜਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ॥੩੭॥
The blows are struck on the enemy like the swift-moving water-insect.37.
जलं जिउ गंगैरी ॥३७॥
ਅਪੋਆਪਬਾਹੰ॥
ਆਪਸ ਵਿਚ (ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ) ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
अपो आप बाहं ॥
ਉਭੈਜੀਤਚਾਹੰ॥
ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ (ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ) ਜਿਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
They strike weapons confronting each other; both sides wish for their victory.
उभै जीत चाहं ॥
ਰਸੰਰੁਦ੍ਰਰਾਤੇ॥
ਰੌਦਰ ਰਸ ਵਿਚ ਰਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।
रसं रुद्र राते ॥
ਮਹਾਮਤਮਾਤੇ੩੮॥॥
(ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ) ਬਹੁਤ ਮਸਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ ॥੩੮॥
They are absorbed in violent rage and are highly intoxicated.38.
महा मत माते ॥३८॥
ਭੁਜੰਗਛੰਦ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ:
BHUJANG PRAYAAT STANZA
भुजंग छंद ॥
ਮਚੇਬੀਰਬੀਰੰਅਭੂਤੰਭਯਾਣੰ॥
ਸੂਰਮੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਅਲੌਕਿਕ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
मचे बीर बीरं अभूतं भयाणं ॥
ਬਜੀਭੇਰਿਭੰਕਾਰਧੁਕੇਨਿਸਾਨੰ॥
ਵਜਦੀਆਂ ਭੇਰੀਆਂ ਦੀ ਭੁੰਕਾਰ ਅਤੇ ਧੌਂਸਿਆਂ ਦੀ (ਧੁੰਕਾਰ) ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
The warriors fighting with warriors are looking wonderfully frightening. The clattering sound of kettledrums is heard and there is also the thunder of trumpets.
बजी भेरि भंकार धुके निसानं ॥
ਨਵੰਨਦਨੀਸਾਣਗਜੇਗਹੀਰੰ॥
ਨਵੇਂ ਧੌਂਸਿਆਂ ਦੇ ਵਜਣ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ
नवं नद नीसाण गजे गहीरं ॥
ਫਿਰੈਰੁੰਡਮੁੰਡੰਤਨੰਤਛਤੀਰੰ੩੯॥॥
ਅਤੇ ਰੁੰਡ, ਮੁੰਡ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੱਛੇ ਹੋਏ ਸ਼ਰੀਰ (ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਇਧਰ ਉਧਰ) ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ ॥੩੯॥
The serious tone of the new trumpets resounds. Somewhere the trunks, somewhere the heads, somewhere the bodies hewed by arrows are seen moving.39.
फिरै रुंड मुंडं तनं तछ तीरं ॥३९॥
ਬਹੇਖਗਖੇਤੰਖਿਆਲੰਖਤੰਗੰ॥
ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਤਲਵਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੀਰਾਂ (ਖਤੰਗ) ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ਤਾਂ (ਖਿਆਲੰ) ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ (ਬੌਛਾੜ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
बहे खग खेतं खिआलं खतंगं ॥
ਰੁਲੇਤਛਮੁਛੰਮਹਾਜੋਧਜੰਗੰ॥
ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ ਵੱਢੇ ਕਟੇ (ਰਣ ਵਿਚ) ਰੁਲ ਰਹੇ ਹਨ।
The warriors strike their swords and care for their arrows in the battlefield. The great heroes, chopped in the war are rolling in dust.
रुले तछ मुछं महा जोध जंगं ॥
ਬੰਧੈਬੀਰਬਾਨਾਬਡੇਐਠਿਵਾਰੇ॥
ਵਡੇ ਆਕੜਖਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ (ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ) ਬਾਣੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ।
बंधै बीर बाना बडे ऐठिवारे ॥
ਘੁਮੈਲੋਹਘੁਟੰਮਨੋਮਤਵਾਰੇ੪੦॥॥
ਉਹ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ (ਲੋਹ) ਦੇ ਵਾਰ ਸਹਿ ਕੇ (ਘੁਟ ਭਰ ਕੇ) ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਮਤਵਾਲੇ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਹਨ ॥੪੦॥
The greatly proud warriors, having tied their quivers and equipped with armour move in the battlefield like the drunkards.40.
घुमै लोह घुटं मनो मतवारे ॥४०॥
ਉਠੀਕੂਹਜੂਹੰਸਮਰਿਸਾਰਬਜਿਯੰ॥
ਯੂੱਧ-ਭੂਮੀ ਵਿਚ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ (ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਤੇ) ਵਜਣ ਨਾਲ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ
उठी कूह जूहं समरि सार बजियं ॥
ਕਿਧੋਅੰਤਕੇਕਾਲਕੋਮੇਘਗਜਿਯੰ॥
ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੋਂ ਪਰਲੋ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਦਲ ਗਜ ਰਹੇ ਹਨ।
The weapons were struck and there was confusion all around, it seemed that the clouds of doomsday were thundering.
किधो अंत के काल को मेघ गजियं ॥
ਭਈਤੀਰਭੀਰੰਕਮਾਣੰਕੜਕਿਯੰ॥
ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬੌਛਾੜ ਲਗ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਮਾਨਾਂ ਕੜਕਣ ਲਗ ਗਈਆਂ ਹਨ।
भई तीर भीरं कमाणं कड़कियं ॥