ਕਸਹੇਰਤਲੈ੪੩॥॥
(ਹੁਣ) ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਕਦੇ ਹੋ ॥੪੩॥
Sakuntla placed a gold coin on the hand of the king and said, " You look at it and remember." 43.
कस हेर तलै ॥४३॥
ਨ੍ਰਿਪਜਾਨਿਗਏ॥
(ਮੁੰਦਰੀ ਵੇਖ ਕੇ) ਰਾਜਾ ਜਾਣ ਗਿਆ
न्रिप जानि गए ॥
ਪਹਿਚਾਨਤਭਏ॥
ਅਤੇ (ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ) ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
पहिचानत भए ॥
ਤਬਤਉਨਬਰੀ॥
ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਲਿਆ
तब तउन बरी ॥
ਬਹੁਭਾਤਿਭਰੀ੪੪॥॥
ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ (ਅਰਥਾਤ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ) ॥੪੪॥
The king remembered all and recognised Shakuntala,Then the king solemnised his wedding with her and enjoyed her in various ways.44.
बहु भाति भरी ॥४४॥
ਸਿਸੁਸਾਤਭਏ॥
(ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੋਂ) ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ
सिसु सात भए ॥
ਰਸਰੂਪਰਏ॥
ਜੋ ਰੂਪ ਅਤੇ ਰਸ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸਨ।
रस रूप रए ॥
ਅਮਿਤੋਜਬਲੀ॥
(ਉਹ ਪੁੱਤਰ) ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਸਨ।
अमितोज बली ॥
ਦਲਦੀਹਦਲੀ੪੫॥॥
(ਉਹ) ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦਲ ਨੂੰ ਦਲ ਸੁਟਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ॥੪੫॥
She had seven charming sons born to her, who were man of infinite glory and destroyers of enemies. 45.
दल दीह दली ॥४५॥
ਹਨਿਭੂਪਬਲੀ॥
ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੇ
हनि भूप बली ॥
ਜਿਣਿਭੂਮਿਥਲੀ॥
ਅਨੇਕ ਸਥਲ ਜਿਤ ਲਏ ਸਨ।
जिणि भूमि थली ॥
ਰਿਖਿਬੋਲਿਰਜੀ॥
(ਫਿਰ) ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿੱਤਜਾਂ ('ਰਜੀ' ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ
रिखि बोलि रजी ॥
ਬਿਧਿਜਗਸਜੀ੪੬॥॥
ਯੱਗ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ॥੪੬॥
They conquered the earth after killing the mighty kings and inviting the sages performed the Yajna. 46.
बिधि जग सजी ॥४६॥
ਸੁਭਕਰਮਕਰੇ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ) ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ
सुभ करम करे ॥
ਅਰਿਪੁੰਜਹਰੇ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
अरि पुंज हरे ॥
ਅਤਿਸੂਰਮਹਾ॥
(ਉਹ) ਮਹਾਨ ਸੂਰਮੇ ਸਨ,
अति सूर महा ॥
ਨਹਿਔਰਲਹਾ੪੭॥॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ) ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ॥੪੭॥
The performed good actions and destroyed the enemies and none seems equivalent in bravery to them. 47.
नहि और लहा ॥४७॥
ਅਤਿਜੋਤਿਲਸੈ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਉਤੇ) ਬਹੁਤ ਜੋਤਿ ਚਮਕਦੀ ਸੀ
अति जोति लसै ॥
ਸਸਿਕ੍ਰਾਤਿਕਸੈ॥
(ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ) ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚਮਕ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੀ।
ससि क्राति कसै ॥
ਦਿਸਚਾਰਚਕੀ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ) ਚਾਰੇ ਚਕ ਹੈਰਾਨ ਸਨ
दिस चार चकी ॥
ਸੁਰਨਾਰਿਛਕੀ੪੮॥॥
ਅਤੇ ਦੇਵ ਇਸਤਰੀਆਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ॥੪੮॥
They were lustrous like moonlight and women of gods of all the four directions were pleased to see them. 48.
सुर नारि छकी ॥४८॥
ਰੂਆਲਛੰਦ॥
ਰੂਆਲ ਛੰਦ:
ROOAAL STANZA
रूआल छंद ॥
ਗਾਰਿਗਾਰਿਅਖਰਬਗਰਬਿਨਮਾਰਿਮਾਰਿਨਰੇਸ॥
ਅਰਬਾਂ ਖਰਬਾਂ ਹੰਕਾਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਲ ਗਾਲ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
गारि गारि अखरब गरबिन मारि मारि नरेस ॥
ਜੀਤਿਜੀਤਿਅਜੀਤਰਾਜਨਛੀਨਿਦੇਸਬਿਦੇਸ॥
ਨਾ ਜਿਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਜਿਤ ਕੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ) ਦੇਸ ਬਿਦੇਸ ਖੋਹ ਲਏ।
They killed innumerable proud kings and snatching the kingdoms of invincible kings, they killed them
जीति जीति अजीत राजन छीनि देस बिदेस ॥
ਟਾਰਿਟਾਰਿਕਰੋਰਿਪਬਯਦੀਨਉਤਰਦਿਸਾਨ॥
ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਹਟਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
टारि टारि करोरि पबय दीन उतर दिसान ॥
ਸਪਤਸਿੰਧੁਭਏਧਰਾਪਰਲੀਕਚਕ੍ਰਰਥਾਨ੪੯॥॥
ਅਤੇ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ) ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਇਆਂ ('ਚਕ੍ਰ') ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਏ ॥੪੯॥
They went to the North, crossing many mountains and with the lines of the wheels of their chariots seven oceans were formed. 49.
सपत सिंधु भए धरा पर लीक चक्र रथान ॥४९॥
ਗਾਹਿਗਾਹਿਅਗਾਹਦੇਸਨਬਾਹਿਬਾਹਿਹਥਿਯਾਰ॥
ਹਥਿਆਰ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕੇ ਨਾ ਗਾਹੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹ ਲਿਆ
गाहि गाहि अगाह देसन बाहि बाहि हथियार ॥
ਤੋਰਿਤੋਰਿਅਤੋਰਭੂਧ੍ਰਿਕਦੀਨਉਤ੍ਰਹਿਟਾਰ॥
ਅਤੇ ਨਾ ਤੋੜੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਉੱਤਰ (ਦਿਸ਼ਾ) ਵਲ ਸੁਟ ਦਿੱਤਾ।
By striking their weapons and roaming on the whole earth and breaking the mountains, they threw their fragments in the North
तोरि तोरि अतोर भूध्रिक दीन उत्रहि टार ॥
ਦੇਸਔਰਬਿਦੇਸਜੀਤਿਬਿਸੇਖਰਾਜਕਮਾਇ॥
ਦੇਸ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ ਨੂੰ ਜਿਤ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਮਾਇਆ।
देस और बिदेस जीति बिसेख राज कमाइ ॥
ਅੰਤਜੋਤਿਸੁਜੋਤਿਮੋਮਿਲਿਜਾਤਿਭੀਪ੍ਰਿਥਰਾਇ੫੦॥॥
ਅੰਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਿਥੁ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੋਤਿ ਜਾ ਕੇ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਜੋਤਿ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਈ ॥੫੦॥
After conquering various countries far and near and ruling over them, the king prithu ultimately merged in the Supreme Light.50.
अंत जोति सु जोति मो मिलि जाति भी प्रिथ राइ ॥५०॥
ਇਤਿਸ੍ਰੀਬਚਿਤ੍ਰਨਾਟਕਗ੍ਰੰਥੇਬ੍ਰਹਮਾਅਵਤਾਰੇਬਿਆਸਰਾਜਾਪ੍ਰਿਥੁਕੋਰਾਜਸਮਾਪਤੰ੨੫॥॥॥
ਇਥੇ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਥੁ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ।
इति स्री बचित्र नाटक ग्रंथे ब्रहमा अवतारे बिआस राजा प्रिथु को राज समापतं ॥२॥५॥
ਅਥਰਾਜਾਭਰਥਰਾਜਕਥਨੰ॥
ਹੁਣ ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕਥਨ:
अथ राजा भरथ राज कथनं ॥
ਰੂਆਲਛੰਦ॥
ਰੂਆਲ ਛੰਦ:
ROOAAL STANZA
रूआल छंद ॥
ਜਾਨਿਅੰਤਸਮੋਭਯੋਪ੍ਰਿਥੁਰਾਜਰਾਜਵਤਾਰ॥
ਅੰਤ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਣ ਕੇ ਰਾਜ ਅਵਤਾਰ ਪ੍ਰਿਥ ਰਾਜ ਨੇ
जानि अंत समो भयो प्रिथु राज राज वतार ॥
ਬੋਲਿਸਰਬਸਮ੍ਰਿਧਿਸੰਪਤਿਮੰਤ੍ਰਿਮਿਤ੍ਰਕੁਮਾਰ॥
ਸਾਰੇ ਮਿਤ੍ਰਾਂ, ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ, ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਧਨ ਦੌਲਤ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ।
Considering his end very near, the king Prithu called for all his assets, friends, ministers and princes
बोलि सरब सम्रिधि संपति मंत्रि मित्र कुमार ॥
ਸਪਤਦ੍ਵੀਪਸੁਸਪਤਪੁਤ੍ਰਨਿਬਾਟਦੀਨਤੁਰੰਤ॥
ਸੱਤ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਦੀਪ ਤੁਰਤ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ।
सपत द्वीप सु सपत पुत्रनि बाट दीन तुरंत ॥
ਸਪਤਰਾਜਕਰੈਲਗੈਸੁਤਸਰਬਸੋਭਾਵੰਤ੫੧॥॥
ਸੋਭਾ ਯੁਕਤ ਸੱਤ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸੱਤਾਂ ਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ॥੫੧॥
He immediately the seven continents among his seven sons and they all being to rule with extreme glory.51.
सपत राज करै लगै सुत सरब सोभावंत ॥५१॥
ਸਪਤਛਤ੍ਰਫਿਰੈਲਗੈਸਿਰਸਪਤਰਾਜਕੁਮਾਰ॥
ਸੱਤਾਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਸੱਤ ਛਤ੍ਰ ਝੁਲਣ ਲਗੇ।
सपत छत्र फिरै लगै सिर सपत राज कुमार ॥
ਸਪਤਇੰਦ੍ਰਪਰੇਧਰਾਪਰਿਸਪਤਜਾਨਅਵਤਾਰ॥
(ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ) ਮਾਨੋ ਸੱਤ ਇੰਦਰ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਆ ਪਏ ਹੋਣ (ਅਤੇ ਇਹ) ਸੱਤੇ (ਇੰਦਰ ਦੇ) ਅਵਤਾਰ ਹੋਣ।
The canopies swung over the heads of all the seven princes and they were all considered as the seven incarnation of Indra
सपत इंद्र परे धरा परि सपत जान अवतार ॥
ਸਰਬਸਾਸਤ੍ਰਧਰੀਸਬੈਮਿਲਿਬੇਦਰੀਤਿਬਿਚਾਰਿ॥
(ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਵਕ ਰੀਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ।
सरब सासत्र धरी सबै मिलि बेद रीति बिचारि ॥
ਦਾਨਅੰਸਨਿਕਾਰਲੀਨੀਅਰਥਸ੍ਵਰਥਸੁਧਾਰਿ੫੨॥॥
ਲੋਕ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਦਾਨ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਕਢ ਲਿਆ ॥੫੨॥
They established all the Shastras with commentaries according to Vedic rites and held in honour again the significance of charity.52.
दान अंस निकार लीनी अरथ स्वरथ सुधारि ॥५२॥
ਖੰਡਖੰਡਅਖੰਡਉਰਬੀਬਾਟਿਲੀਨਿਕੁਮਾਰ॥
ਨ ਖੰਡੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ('ਉਰਬੀ') ਦੇ ਖੰਡ ਖੰਡ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ (ਆਪਸ ਵਿਚ) ਵੰਡ ਲਈ।
खंड खंड अखंड उरबी बाटि लीनि कुमार ॥
ਸਪਤਦੀਪਭਏਪੁਨਿਰਨਵਖੰਡਨਾਮਬਿਚਾਰ॥
ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਵਕ 'ਨਵ ਖੰਡ' ਰਖਿਆ ਗਿਆ।
Those princes fragmented the earth and distributed amongst themselves and seven continents “Nav-Khand’ (nine regions)
सपत दीप भए पुनिर नवखंड नाम बिचार ॥
ਜੇਸਟਪੁਤ੍ਰਧਰੀਧਰਾਤਿਹਭਰਥਨਾਮਬਖਾਨ॥
ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਦਾ ਨਾਂ 'ਭਰਤ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
जेसट पुत्र धरी धरा तिह भरथ नाम बखान ॥
ਭਰਥਖੰਡਬਖਾਨਹੀਦਸਚਾਰਚਾਰੁਨਿਧਾਨ੫੩॥॥
ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ (ਸਮਝੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਭੂਮੀ ਖੰਡ ਨੂੰ) 'ਭਰਥ ਖੰਡ' ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਏ ॥੫੩॥
The eldest son, whose name was Bharat, he named one of the region as “Bharat Khand”, after the name of the adept Bharat, who was expert in eighteen sciences.53.
भरथ खंड बखान ही दस चार चारु निधान ॥५३॥
ਕਉਨਕਉਨਕਹੈਕਥੇਕਵਿਨਾਮਠਾਮਅਨੰਤ॥
ਕਿਹੜਾ ਕਿਹੜਾ (ਨਾਮ) ਕਵੀ ਕਥਨ ਕਰੇ, (ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ) ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਅਨੰਤ ਹਨ।
Which names should be mentioned here by the poet ?
कउन कउन कहै कथे कवि नाम ठाम अनंत ॥
ਬਾਟਿਬਾਟਿਸਬੋਲਏਨਵਖੰਡਦ੍ਵੀਪਦੁਰੰਤ॥
ਅਸੀਮ ('ਦੁਰੰਤ') ਨੌ ਖੰਡ ਦੀਪਾਂ ਨੂੰ (ਉਨ੍ਹਾਂ) ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੰਡ ਲਿਆ।
They all distributed the Nav-Khand continents among themselves
बाटि बाटि सबो लए नवखंड द्वीप दुरंत ॥
ਠਾਮਠਾਮਭਏਨਰਾਧਿਪਠਾਮਨਾਮਅਨੇਕ॥
ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਹੋਏ, (ਉਨ੍ਹਾਂ) ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਅਨੇਕ ਹਨ।
ठाम ठाम भए नराधिप ठाम नाम अनेक ॥