ਕਉਨਕਉਨਉਚਾਰੀਐਕਰਿਸੂਰਸਰਬਬਿਬੇਕ੫੪॥॥
ਸਾਰਿਆਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਿਚਾਰ ਪੂਰਵਕ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ॥੫੪॥
Many of various names ruled over many places and with power of intellect, whose names should be mentioned, with their description? 54.
कउन कउन उचारीऐ करि सूर सरब बिबेक ॥५४॥
ਸਪਤਦੀਪਨਸਪਤਭੂਪਭੁਗੈਲਗੇਨਵਖੰਡ॥
ਸੱਤਾ ਦੀਪਾਂ ਦੇ ਸੱਤੇ ਰਾਜੇ ਨੌਂ ਖੰਡਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਲਗੇ (ਅਰਥਾਤ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਗੇ)।
सपत दीपन सपत भूप भुगै लगे नवखंड ॥
ਭਾਤਿਭਾਤਿਨਸੋਫਿਰੇਅਸਿਬਾਧਿਜੋਧਪ੍ਰਚੰਡ॥
ਪ੍ਰਚੰਡ ਯੋਧੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ (ਇਧਰ ਉਧਰ) ਫਿਰਨ ਲਗੇ।
The king ruled over seven continents and nine regions and taking up their swords, in various ways, they moved at all places powerfully
भाति भातिन सो फिरे असि बाधि जोध प्रचंड ॥
ਦੀਹਦੀਹਅਜੀਹਦੇਸਨਿਨਾਮਆਪਿਭਨਾਇ॥
ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾ ਜਿਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਆਪ ਸੁਣਾਉਣ ਲਗੇ।
दीह दीह अजीह देसनि नाम आपि भनाइ ॥
ਆਨਿਜਾਨੁਦੁਤੀਭਏਛਿਤਿਦੂਸਰੇਹਰਿਰਾਇ੫੫॥॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ) ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਦੂਜੇ ਇੰਦਰ (ਹਰਿ) ਰਾਜਾ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ ॥੫੫॥
They forcefully promulgated their names and it seemed that they were the incarnation of the Lord on the earth.55.
आनि जानु दुती भए छिति दूसरे हरि राइ ॥५५॥
ਆਪਆਪਸਮੈਸਬੈਸਿਰਿਅਤ੍ਰਪਤ੍ਰਫਿਰਾਇ॥
ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸਭ ਨੇ (ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ) ਸਿਰ ਉਤੇ ਛਤ੍ਰ ਫਿਰਾਇਆ ਹੈ।
आप आप समै सबै सिरि अत्र पत्र फिराइ ॥
ਜੀਤਿਜੀਤਿਅਜੀਤਜੋਧਨਰੋਹਕ੍ਰੋਹਕਮਾਇ॥
ਰੋਹ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅਜਿਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਜਿਤ ਕੇ (ਅਧੀਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ)।
They continued to conquer furiously the invincible warriors, swinging the canopies over the heads of one another
जीति जीति अजीत जोधन रोह क्रोह कमाइ ॥
ਝੂਠਸਾਚਅਨੰਤਬੋਲਿਕਲੋਲਕੇਲਅਨੇਕ॥
ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਝੂਠ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਕੌਤਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀੜਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
झूठ साच अनंत बोलि कलोल केल अनेक ॥
ਅੰਤਿਕਾਲਸਬੈਭਛੇਜਗਿਛਾਡੀਆਨਹਿਏਕ੫੬॥॥
ਅੰਤ ਵਿਚ ਕਾਲ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛਡਿਆ ਹੈ ॥੫੬॥
Garrying on behavior conquer furiously the invincible warriors, Swinging the canopies over the ultimately became the food of KAL ( death).56.
अंति काल सबै भछे जगि छाडीआ नहि एक ॥५६॥
ਆਪਅਰਥਅਨਰਥਅਪਰਥਸਮਰਥਕਰਤਅਨੰਤ॥
ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਸਮਰਥ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਉਤੇ ਬੇਅੰਤ ਅਨਰਥ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
आप अरथ अनरथ अपरथ समरथ करत अनंत ॥
ਅੰਤਿਹੋਤਠਟੀਕਛੂਪ੍ਰਭੂਕੋਟਿਕ੍ਯੋਨਨਕਰੰਤ॥
ਅੰਤ ਤੇ (ਉਹੀ) ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਤਿ ਅਧਿਕ (ਉਪਾ) ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
The powerful people perform many sinful action and unjust deeds, for their interest, but ultimately they have to appear before the Lord
अंति होत ठटी कछू प्रभू कोटि क्योन न करंत ॥
ਜਾਨਬੂਝਪਰੰਤਕੂਪਲਹੰਤਮੂੜਨਭੇਵ॥
ਮੂਰਖ ਲੋਕ (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ) ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ ਅਤੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
The being deliberately falls into the well and dose not know the secret of the Lord
जान बूझ परंत कूप लहंत मूड़ न भेव ॥
ਅੰਤਿਕਾਲਤਬੈਬਚੈਜਬਜਾਨਹੈਗੁਰਦੇਵ੫੭॥॥
ਅੰਤ ਵਿਚ ਕਾਲ ਤੋਂ ਤਦ ਹੀ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇਗਾ ਜਦ ਗੁਰੂਦੇਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ॥੫੭॥
He will only save himself from death, when he will comprehend that Guru-Lord.57.
अंति काल तबै बचै जब जान है गुरदेव ॥५७॥
ਅੰਤਿਹੋਤਠਟੀਭਲੀਪ੍ਰਭਮੂੜਲੋਗਨਜਾਨਿ॥
ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।
The fools do not know that ultimately we feet shy before the Lord
अंति होत ठटी भली प्रभ मूड़ लोग न जानि ॥
ਆਪਅਰਥਪਛਾਨਹੀਤਜਿਦੀਹਦੇਵਨਿਧਾਨ॥
ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ (ਮੂਰਖ ਲੋਕ) ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਨੂੰ ਹੀ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
These fools forsaking their supreme father, the Lord, only recognize their own interest
आप अरथ पछान ही तजि दीह देव निधान ॥
ਧਰਮਜਾਨਿਕਰਤਪਾਪਨਯੌਨਜਾਨਤਮੂੜ॥
ਉਹ ਮੂਰਖ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ (ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੂੰ) ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ (ਪਾਖੰਡਾਂ ਨੂੰ) ਧਰਮ ਸਮਝ ਕੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
धरम जानि करत पापन यौ न जानत मूड़ ॥
ਸਰਬਕਾਲਦਇਆਲਕੋਕਹੁਪ੍ਰਯੋਗਗੂੜਅਗੂੜ੫੮॥॥
ਉਸ ਦਿਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਮੇਂ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਾਰਿਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਦਾ ਬੋਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ॥੫੮॥
They commit sins in the name of religion and they do not know even this much that this is the profound myself of the compassionate of the Name of the Lord.58
सरब काल दइआल को कहु प्रयोग गूड़ अगूड़ ॥५८॥
ਪਾਪਪੁੰਨਪਛਾਨਹੀਕਰਿਪੁੰਨਕੀਸਮਪਾਪ॥
(ਉਹ) ਪਾਪ ਦੀ ਪੁੰਨ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।
पाप पुंन पछान ही करि पुंन की सम पाप ॥
ਪਰਮਜਾਨਪਵਿਤ੍ਰਜਾਪਨਜਪੈਲਾਗਕੁਜਾਪ॥
(ਉਹ) ਕੁਜਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਜਾਪ ਸਮਝ ਕੇ ਜਪਦੇ ਹਨ।
They are ever absorbed in evil action considering sin as virtue and virtue as sin, the holy as unholy and without knowing the remembrance of the Name of the Lord:
परम जान पवित्र जापन जपै लाग कुजाप ॥
ਸਿਧਠਉਰਨਮਾਨਹੀਬਿਨੁਸਿਧਠਉਰਪੂਜੰਤ॥
ਸਿੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
The being does not believe in the good place and worship bad place
सिध ठउर न मानही बिनु सिध ठउर पूजंत ॥
ਹਾਥਿਦੀਪਕੁਲੈਮਹਾਪਸੁਮਧਿਕੂਪਪਰੰਤ੫੯॥॥
ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੀਪਕ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਮੂਰਖ ਖੂਹ ਵਿਚ ਡਿਗਦੇ ਹਨ ॥੫੯॥
In such a position he falls in the well, even having the lamp in his hand.59.
हाथि दीपकु लै महा पसु मधि कूप परंत ॥५९॥
ਸਿਧਠਉਰਨਮਾਨਹੀਅਨਸਿਧਪੂਜਤਠਉਰ॥
ਸਥਾਪਿਤ ('ਸਿਧ') ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਅਸਥਾਪਿਤ ('ਅਨਸਿਧ') ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Having on belief in holy places, he worship the unholy ones
सिध ठउर न मान ही अनसिध पूजत ठउर ॥
ਕੈਕੁਦਿਵਸਚਲਾਹਿਗੇਜੜਭੀਤਕੀਸੀਦਉਰ॥
(ਉਹ) ਮੂਰਖ ਕਿਤਨੇ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਕੰਧ ਉਤੇ ਦੌੜਨ ਵਾਂਗ (ਆਪਣੇ) ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣਗੇ।
But for now many days he will be able to run such a cowardly race ?
कै कु दिवस चलाहिगे जड़ भीत की सी दउर ॥
ਪੰਖਹੀਨਕਹਾਉਡਾਇਬਨੈਨਹੀਨਨਿਹਾਰ॥
ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ (ਪੰਛੀ) ਕਿਵੇਂ ਉਡੇਗਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਿਆ ਹੋਇਆ (ਕਿਵੇਂ) ਵੇਖੇਗਾ।
Hoe can one fly without the wings? And how can one see without the eyes? How can one go to the battlefield without weapons
पंख हीन कहा उडाइब नैन हीन निहार ॥
ਸਸਤ੍ਰਹੀਨਜੁਧਾਨਪੈਠਬਅਰਥਹੀਨਬਿਚਾਰ੬੦॥॥
ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਹੀਣਾ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਰਥ (ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ) ਹੀਣਾ (ਕਿਵੇਂ) ਵਿਚਾਰ (ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ) ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ॥੬੦॥
And without understaning the meaning how can one understand any problem?.60.
ससत्र हीन जुधा न पैठब अरथ हीन बिचार ॥६०॥
ਦਰਬਹੀਣਬਪਾਰਜੈਸਕਅਰਥਬਿਨੁਇਸਲੋਕ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਿਵੇਂ ਦਰਬ (ਧਨ) ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਦਾ ਵਪਾਰ ਧਨ ('ਅਰਥ') ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
दरब हीण बपार जैसक अरथ बिनु इस लोक ॥
ਆਂਖਹੀਣਬਿਲੋਕਬੋਜਗਿਕਾਮਕੇਲਅਕੋਕ॥
ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ (ਵਿਅਕਤੀ) ਜਗਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕੋਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਕਾਮ ਕ੍ਰੀੜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਣ ਸਕਦਾ।
How can one indulge in trade without wealth? How can one visualise the lustful actions without eyes?
आंख हीण बिलोकबो जगि कामकेल अकोक ॥
ਗਿਆਨਹੀਣਸੁਪਾਠਗੀਤਾਬੁਧਿਹੀਣਬਿਚਾਰ॥
ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀਣਾ ਗੀਤਾ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
गिआन हीण सु पाठ गीता बुधि हीण बिचार ॥
ਹਿੰਮਤਹੀਨਜੁਧਾਨਜੂਝਬਕੇਲਹੀਣਕੁਮਾਰ੬੧॥॥
ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਯੋਧਾ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਕੌਤਕਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ (ਸ਼ੋਭਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ) ॥੬੧॥
How can one recite Gita without knowledge and reflect upon it without intellect? How can one go to the battlefield without counrage.61
हिंमत हीन जुधान जूझब केल हीण कुमार ॥६१॥
ਕਉਨਕਉਨਗਨਾਈਐਜੇਭਏਭੂਮਿਮਹੀਪ॥
ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਜਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ) ਕਿਸ ਕਿਸ ਨੂੰ ਗਿਣੀਏ।
कउन कउन गनाईऐ जे भए भूमि महीप ॥
ਕਉਨਕਉਨਸੁਕਥੀਐਜਗਿਕੇਸੁਦ੍ਵੀਪਅਦ੍ਵੀਪ॥
ਜਗਤ ਵਿਚ ਦੀਪਾਂ ਅਤੇ ਅਦੀਪਾਂ (ਦੇ ਜੋ ਸੁਆਮੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ) ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਦਾ ਕਥਨ ਕਰੀਏ।
How many kings were there? To want extent they be enumerated, and how far should the continents and regions of the world be described?
कउन कउन सु कथीऐ जगि के सु द्वीप अद्वीप ॥
ਜਾਸੁਕੀਨਗਨੈਵਹੈਇਮਿਔਰਕੀਨਹਿਸਕਤਿ॥
ਜਿਸ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
जासु कीन गनै वहै इमि और की नहि सकति ॥
ਯੌਨਐਸਪਹਚਾਨੀਐਬਿਨੁਤਾਸੁਕੀਕੀਏਭਗਤਿ੬੨॥॥
ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ॥੬੨॥
I have enumerated, only those which have come within my sight, I am unable to enumerate more and the this is also not possible without His devotion.62.
यौ न ऐस पहचानीऐ बिनु तासु की कीए भगति ॥६२॥
ਇਤਿਰਾਜਾਭਰਥਰਾਜਸਮਾਪਤੰ੩੫॥॥॥
ਇਥੇ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ।
इति राजा भरथ राज समापतं ॥३॥५॥
ਅਥਰਾਜਾਸਗਰਰਾਜਕਥਨੰ॥
ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕਥਨ:
अथ राजा सगर राज कथनं ॥
ਰੂਆਲਛੰਦ॥
ਰੂਆਲ ਛੰਦ:
ROOAAL STANZA
रूआल छंद ॥
ਸ੍ਰੇਸਟਸ੍ਰੇਸਟਭਏਜਿਤੇਇਹਭੂਮਿਆਨਿਨਰੇਸ॥
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਹੋਏ ਹਨ,
स्रेसट स्रेसट भए जिते इह भूमि आनि नरेस ॥
ਤਉਨਤਉਨਉਚਾਰਹੋਤੁਮਰੇਪ੍ਰਸਾਦਿਅਸੇਸ॥
ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
All the superb kings who had ruled over the earth, O Lord! With thy Grace, I describe at of them
तउन तउन उचारहो तुमरे प्रसादि असेस ॥
ਭਰਥਰਾਜਬਿਤੀਤਭੇਭਏਰਾਜਾਸਗਰਰਾਜ॥
ਭਰਤਦਾ ਰਾਜ ਬੀਤ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋ ਗਿਆ।
भरथ राज बितीत भे भए राजा सगर राज ॥
ਰੁਦ੍ਰਕੀਤਪਸਾਕਰੀਲੀਅਲਛਸੁਤਉਪਰਾਜਿ੬੩॥॥
(ਉਸ ਨੇ) ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਲੱਖ ਪੁਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਏ ॥੬੩॥
There was king sagar after Bharat, who meditated on Rudra and performed austerities, he obtained the boon of one lakh sons.63.
रुद्र की तपसा करी लीअ लछ सुत उपराजि ॥६३॥
ਚਕ੍ਰਬਕ੍ਰਧੁਜਾਗਦਾਭ੍ਰਿਤਸਰਬਰਾਜਕੁਮਾਰ॥
ਸਾਰਿਆਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਟੇਢੇ ਚੱਕਰ, ਧੁਜਾਵਾਂ, ਗਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕ (ਰਖੇ ਹੋਏ ਹਨ)।
चक्र बक्र धुजा गदा भ्रित सरब राज कुमार ॥
ਲਛਰੂਪਧਰੇਮਨੋਜਗਿਆਨਿਮੈਨਸੁਧਾਰ॥
(ਇੰਜ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) ਮਾਨੋ ਕਾਮ ਦੇਵ ਨੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਲੱਖ ਰੂਪ ਆ ਕੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਣ।
They were princes of discus, banners and maces and it seemed that the god of love had manifested himself in lakhs of forms
लछ रूप धरे मनो जगि आनि मैन सु धार ॥
ਬੇਖਬੇਖਬਨੇਨਰੇਸ੍ਵਰਜੀਤਿਦੇਸਅਸੇਸ॥
ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਬਾਣੇ) ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਦੇਸ ਜਿਤ ਲਏ ਹਨ।
बेख बेख बने नरेस्वर जीति देस असेस ॥
ਦਾਸਭਾਵਸਬੈਧਰੇਮਨਿਜਤ੍ਰਤਤ੍ਰਨਰੇਸ੬੪॥॥
ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਰਾਜਾ ਲੋਕ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤਿ) ਮਨ ਵਿਚ ਦਾਸ ਭਾਵ ਰਖਦੇ ਸਨ ॥੬੪॥
They conquered various countries and became kings considering them sovereigns became their servants.64.
दास भाव सबै धरे मनि जत्र तत्र नरेस ॥६४॥
ਬਾਜਮੇਧਕਰੈਲਗੈਹਯਸਾਲਿਤੇਹਯਚੀਨਿ॥
ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕਰਨ ਲਗਾ (ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ) ਘੋੜਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਇਕ ਘੋੜਾ ਚੁਣ ਲਿਆ।
They selected a fine horse from their stable and decided to perform Ashvamedha Yajna
बाज मेध करै लगै हयसालि ते हय चीनि ॥
ਬੋਲਿਬੋਲਿਅਮੋਲਰਿਤੁਜਮੰਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਬੀਨ॥
(ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇਸਾਂ ਤੋਂ) ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਿਤਜ (ਵੇਦ ਪਾਠੀ ਅਤੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੀਨ ਮੰਤ੍ਰੀ, ਮਿਤਰ ਬੁਲਾ ਲਏ।
They invited the ministers, friends and Brahmins
बोलि बोलि अमोल रितुज मंत्र मित्र प्रबीन ॥
ਸੰਗਦੀਨਸਮੂਹਸੈਨਬ੍ਰਯੂਹਬ੍ਰਯੂਹਬਨਾਇ॥
(ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ) ਟੋਲੇ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਸੈਨਾ ਦਲ ਸਹਿਤ (ਘੋੜੇ ਨਾਲ) ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ।
संग दीन समूह सैन ब्रयूह ब्रयूह बनाइ ॥
ਜਤ੍ਰਤਤ੍ਰਫਿਰੈਲਗੇਸਿਰਿਅਤ੍ਰਪਤ੍ਰਫਿਰਾਇ੬੫॥॥
(ਉਹ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ) ਸਿਰ ਉਤੇ ਛੱਤਰ ਝੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਧਰ ਉਧਰ ਫਿਰਨ ਲਗੇ ॥੬੫॥
After that they gave groups of their forces to their ministers, who moved here and there, swinging the canopies over their heada.65.
जत्र तत्र फिरै लगे सिरि अत्र पत्र फिराइ ॥६५॥
ਜੈਤਪਤ੍ਰਲਹ੍ਯੋਜਹਾਤਹਸਤ੍ਰੁਭੇਸਭਚੂਰ॥
ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਗਏ ਉਥੇ ਵਿਜੈ-ਪੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੈਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
They obtained letter of victory from all the places and all their enemies were smashed
जैतपत्र लह्यो जहा तह सत्रु भे सभ चूर ॥
ਛੋਰਿਛੋਰਿਭਜੇਨਰੇਸ੍ਵਰਛਾਡਿਸਸਤ੍ਰਕਰੂਰ॥
ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਰਾਜੇ ਭਜ ਗਏ।
All the such kings ran away, forsaking their weapons
छोरि छोरि भजे नरेस्वर छाडि ससत्र करूर ॥
ਡਾਰਿਡਾਰਿਸਨਾਹਿਸੂਰਤ੍ਰੀਆਨਭੇਸਸੁਧਾਰਿ॥
ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਕਵਚ ਉਤਾਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
डारि डारि सनाहि सूर त्रीआन भेस सु धारि ॥
ਭਾਜਿਭਾਜਿਚਲੇਜਹਾਤਹਪੁਤ੍ਰਮਿਤ੍ਰਬਿਸਾਰਿ੬੬॥॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰ ਕੇ ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਭਜ ਚਲੇ ॥੬੬॥
These warriors, putting off their armours, assuming the guise of women and forgetting their sons and friends, ran away here and there.66.
भाजि भाजि चले जहा तह पुत्र मित्र बिसारि ॥६६॥
ਗਾਜਿਗਾਜਿਗਜੇਗਦਾਧਰਿਭਾਜਿਭਾਜਿਸੁਭੀਰ॥
ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਗਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਇਰ ਲੋਕ ਭਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
The mace-wielders thundered and the cowards fled away
गाजि गाजि गजे गदाधरि भाजि भाजि सु भीर ॥
ਸਾਜਬਾਜਤਜੈਭਜੈਬਿਸੰਭਾਰਬੀਰਸੁਧੀਰ॥
ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ, ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਭਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਬੇਸੁੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
Many warriors leaving their paraphernalia ran away
साज बाज तजै भजै बिसंभार बीर सुधीर ॥
ਸੂਰਬੀਰਗਜੇਜਹਾਤਹਅਸਤ੍ਰਸਸਤ੍ਰਨਚਾਇ॥
ਜਿਥੇ ਕਿਥੇ ਸੂਰਬੀਰ ਗਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
सूरबीर गजे जहा तह असत्र ससत्र नचाइ ॥
ਜੀਤਿਜੀਤਿਲਏਸੁਦੇਸਨਜੈਤਪਤ੍ਰਫਿਰਾਇ੬੭॥॥
ਦੇਸ ਦੇਸਾਂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਤ ਜਿਤ ਕੇ ਵਿਜੈ ਪੱਤਰ ਫਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ॥੬੭॥
Wherever there brave warriors thundered, activating their arms and weapons, they obtained victory and got the letter of conquest.67.
जीति जीति लए सु देसन जैतपत्र फिराइ ॥६७॥
ਜੀਤਿਪੂਰਬਪਛਿਮੈਅਰੁਲੀਨਦਛਨਿਜਾਇ॥
ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਜਿਤ ਕੇ ਦੱਖਣ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।
जीति पूरब पछिमै अरु लीन दछनि जाइ ॥
ਤਾਕਿਬਾਜਚਲ੍ਯੋਤਹਾਜਹਬੈਠਿਥੇਮੁਨਿਰਾਇ॥
(ਫਿਰ) ਜਿਥੇ ਮਹਾਮੁਨੀ (ਕਪਿਲ) ਬੈਠੇ ਸਨ, ਘੋੜਾ (ਉਸ ਨੂੰ) ਵੇਖ ਕੇ ਉਧਰ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
They conquered the East, West and south and now the horse reached there where the grate sage Kapila was sitting
ताकि बाज चल्यो तहा जह बैठि थे मुनि राइ ॥
ਧ੍ਰਯਾਨਮਧਿਹੁਤੇਮਹਾਮੁਨਿਸਾਜਬਾਜਨਦੇਖਿ॥
ਮਹਾਮੁਨੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, (ਇਸ ਲਈ) ਸੁਸਜਿਤ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ।
ध्रयान मधि हुते महा मुनि साज बाज न देखि ॥
ਪ੍ਰਿਸਟਿਪਛਖਰੋਭਯੋਰਿਖਿਜਾਨਿਗੋਰਖਭੇਖ੬੮॥॥
ਗੋਰਖ ਭੇਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਕੇ (ਘੋੜਾ) ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪਿਛੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜੋ ਗਿਆ ॥੬੮॥
He was absorbed in meditation, he did not see the home, which seeing him in the guise of Gorakh, stood behind him.68.
प्रिसटि पछ खरो भयो रिखि जानि गोरख भेख ॥६८॥
ਚਉਕਚਿਤਰਹੇਸਬੈਜਬਦੇਖਿਨੈਨਨਬਾਜ॥
(ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਰਹੇ) ਸਾਰੇ ਚੌਂਕ ਪਏ ਜਦੋਂ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਵੇਖਿਆ।
When all the warriors did not see the horse, they were wonderstruks
चउक चित रहे सबै जब देखि नैन न बाज ॥
ਖੋਜਿਖੋਜਿਥਕੇਸਬੈਦਿਸਚਾਰਿਚਾਰਿਸਲਾਜ॥
ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਸਾਰੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ (ਘੋੜੇ ਨੂੰ) ਲਭ ਲਭ ਕੇ ਥਕ ਗਏ।
And in their shame, began to search for the horse in all the four direction
खोजि खोजि थके सबै दिस चारि चारि सलाज ॥
ਜਾਨਿਪਯਾਰਗਯੋਤੁਰੰਗਮਕੀਨਚਿਤਿਬਿਚਾਰ॥
ਫਿਰ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ) ਚਿਤ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਘੋੜਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
जानि पयार गयो तुरंगम कीन चिति बिचार ॥
ਸਗਰਖਾਤਖੁਦੈਲਗੇਰਣਧੀਰਬੀਰਅਪਾਰ੬੯॥॥
ਅਪਾਰ ਰਣਧੀਰ ਸੂਰਬੀਰ ਸਗਰ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ) ਟੋਏ ਪੁਟਣ ਲਗੇ ॥੬੯॥
Thinking this that the horse had gone to the nether-world, they tried to enter that world by digging a comprehensive pit.69.
सगर खात खुदै लगे रणधीर बीर अपार ॥६९॥
ਖੋਦਿਖੋਦਿਅਖੋਦਿਪ੍ਰਿਥਵੀਕ੍ਰੋਧਜੋਧਅਨੰਤ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੇਅੰਤ ਯੋਧੇ ਨਾ ਪੁੱਟੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੁਟ ਪੁਟ ਕੇ ਸੁਟੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
खोदि खोदि अखोदि प्रिथवी क्रोध जोध अनंत ॥
ਭਛਿਭਛਿਗਏਸਬੈਮੁਖਮ੍ਰਿਤਕਾਦੁਤਿਵੰਤ॥
ਸੁੰਦਰ ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਲੇ (ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ) ਮੂੰਹ ਮਿੱਟੀ ਪੁਟ ਪੁਟ ਕੇ ('ਭਛਿ ਭਛਿ') ਮਿੱਟੀ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।
The furious warriors began to dig the earth and the brightness of their faces became earth like
भछि भछि गए सबै मुख म्रितका दुति वंत ॥
ਸਗਰਖਾਤਖੁਦੈਲਗੇਦਿਸਖੋਦਦਛਨਸਰਬ॥
ਜਦ ਸਾਰੀ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੁਟ ਲਿਆ ਗਿਆ
सगर खात खुदै लगे दिस खोद दछन सरब ॥
ਜੀਤਿਪੂਰਬਕੋਚਲੇਅਤਿਠਾਨਕੈਜੀਅਗਰਬ੭੦॥॥
ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਅਭਿਮਾਨ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਿਤਣ ਚਲ ਪਏ ॥੭੦॥
In this way when they made the whole of the South an abyss, then they conquering it advanced towards the East.70.
जीति पूरब को चले अति ठान कै जीअ गरब ॥७०॥
ਖੋਦਦਛਨਕੀਦਿਸਾਪੁਨਿਖੋਦਪੂਰਬਦਿਸਾਨ॥
ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੁਟ ਕੇ (ਖੋਜ ਲਿਆ)
खोद दछन की दिसा पुनि खोद पूरब दिसान ॥
ਤਾਕਿਪਛਮਕੋਚਲੇਦਸਚਾਰਿਚਾਰਿਨਿਧਾਨ॥
ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਠਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ (ਸਗਰ ਕੁਮਾਰ) ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੁਟ ਕੇ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲ ਚਲ ਪਏ।
After digging the south and the east, those warriors, who were experts in all the sciences, fell upon the west
ताकि पछम को चले दस चारि चारि निधान ॥
ਪੈਠਿਉਤਰਦਿਸਾਜਬੈਖੋਦੈਲਗੇਸਭਠਉਰ॥
ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਜਦ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪੁਟਣ ਲਗੇ
पैठि उतर दिसा जबै खोदै लगे सभ ठउर ॥
ਅਉਰਅਉਰਠਟੈਪਸੂਕਲਿਕਾਲਿਠਾਟੀਅਉਰ੭੧॥॥
(ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ) ਮੂਰਖਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ (ਮਨ ਵਿਚ) ਸੋਚ ਲਿਆ ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਕਾਲ ਨੇ ਹੋਰ ਹੀ ਧਾਰ ਲਿਆ ॥੭੧॥
When, advancing towards the north, they began to dig the earth, they were thinking sometime else in their minds, but the Lord had thought otherwise.71.
अउर अउर ठटै पसू कलि कालि ठाटी अउर ॥७१॥